Kontuzje nadgarstka i ręki, obejmujące uszkodzenia mięśni lub ścięgien, należą do najczęstszych urazów kończyny górnej i mogą wynikać z przeciążenia, nagłego wypadku czy zmian chorobowych. Jakie są najczęstsze przyczyny i symptomy takich urazów, jakie metody leczenia warto zastosować oraz w jaki sposób spać, aby zmniejszyć obrzęk i wspierać powrót do sprawności?
Ścięgna to wytrzymałe pasma tkanki łącznej, które łączą mięśnie z kośćmi i przenoszą siłę skurczu mięśni na ruch stawów. Mięśnie z kolei odpowiadają za wytwarzanie tej siły. Choć są elastyczne, zarówno mięśnie, jak i ścięgna mogą ulegać uszkodzeniom w wyniku przeciążenia, urazu mechanicznego czy choroby. W diagnostyce i rehabilitacji używa się kilku precyzyjnych określeń – takich jak zapalenie, naderwanie czy zerwanie – które opisują rodzaj i rozległość uszkodzenia.
Zrozumienie różnic między tymi pojęciami jest kluczowe, ponieważ od stopnia uszkodzenia zależy sposób leczenia, czas powrotu do sprawności i dobór rehabilitacji. Inaczej postępuje się w przypadku przeciążeniowego zapalenia ścięgna, a inaczej w sytuacji, gdy mamy do czynienia z jego całkowitym przerwaniem.
Tendinopatia, potocznie nazywana zapaleniem ścięgna, to stan, w którym włókna ścięgna ulegają mikrouszkodzeniom w wyniku przeciążenia. Może do niej dojść zarówno w sporcie, jak i podczas pracy wymagającej powtarzalnych ruchów, np. przy komputerze czy w produkcji. Charakterystyczne są ból nasilający się przy ruchu, tkliwość w miejscu przyczepu ścięgna oraz czasem delikatny obrzęk.
Wbrew nazwie, nie zawsze jest to proces zapalny w klasycznym rozumieniu. Często dominuje proces degeneracyjny, czyli stopniowe osłabianie struktury ścięgna. Leczenie obejmuje m.in. odpoczynek, zimne okłady, stopniowe wprowadzanie ćwiczeń wzmacniających i poprawiających elastyczność.
Naderwanie oznacza przerwanie części włókien mięśnia lub ścięgna przy zachowaniu ciągłości struktury. Objawia się nagłym, ostrym bólem, często w trakcie wysiłku lub po gwałtownym ruchu. W miejscu urazu może pojawić się obrzęk, siniak i ograniczenie ruchu.
Ponieważ struktura nie jest całkowicie przerwana, funkcja zostaje zachowana, ale jest osłabiona. Nieleczone naderwanie może jednak prowadzić do przewlekłego bólu i większej podatności na kolejne urazy. Leczenie obejmuje unieruchomienie, chłodzenie, stopniowe wprowadzanie ruchu oraz rehabilitację dostosowaną do stopnia uszkodzenia.
Zerwane ścięgno w ręce lub całkowite uszkodzenie mięśnia to poważny uraz, który uniemożliwia wykonywanie ruchu zależnego od danej struktury. Objawia się gwałtownym bólem, słyszalnym trzaskiem w chwili urazu, widoczną deformacją oraz niemożnością poruszenia określonym palcem lub dłonią.
Taki uraz wymaga pilnej konsultacji chirurgicznej. W większości przypadków konieczna jest operacja polegająca na zeszyciu przerwanego ścięgna lub mięśnia. Po zabiegu kluczowa jest rehabilitacja – stopniowe odzyskiwanie siły, zakresu ruchu i precyzji ruchów ręki.
Nadgarstek składa się z ośmiu drobnych kości, połączonych licznymi więzadłami i otoczonych ścięgnami zginaczy oraz prostowników. To właśnie ta złożoność sprawia, że niewielkie uszkodzenie jednej struktury może wpływać na pracę całej ręki.
Ścięgna w obrębie nadgarstka przebiegają w wąskich kanałach, co sprzyja ich podrażnieniom przy powtarzalnych ruchach. W przypadku obrzęku lub stanu zapalnego łatwo dochodzi do ucisku i bólu, a ograniczona przestrzeń anatomiczna utrudnia ustąpienie objawów.
Do uszkodzeń ścięgien ręki i nadgarstka najczęściej prowadzą:
upadki z podparciem na rękę,
gwałtowne szarpnięcia,
przeciążenia przy pracy manualnej,
wielogodzinne korzystanie z myszy komputerowej lub telefonu,
sporty wymagające silnego chwytu (np. tenis, wspinaczka).
W wielu przypadkach mamy do czynienia z połączeniem mikrourazów i jednorazowego silnego obciążenia, które prowadzą do uszkodzenia osłabionego już ścięgna.
Zapalenia ścięgien ręki często mają charakter przeciążeniowy i rozwijają się stopniowo. Objawiają się bólem przy ruchu, tkliwością, a czasem „trzeszczeniem” pod palcami w miejscu przebiegu ścięgna (tzw. objaw krepitacji).
Do typowych jednostek chorobowych należą m.in. zespół de Quervaina oraz palec zatrzaskujący. Oba schorzenia mogą powodować znaczne ograniczenie sprawności ręki i wymagają odpowiednio dobranej terapii, aby zapobiec trwałym zmianom.
Zespół de Quervaina to zapalenie ścięgien prostowników i odwodzicieli kciuka w okolicy nadgarstka. Objawia się bólem u podstawy kciuka, nasilającym się przy chwytaniu, odciąganiu kciuka w bok lub przekręcaniu nadgarstka.
Przyczyną jest najczęściej powtarzalne przeciążenie, np. noszenie dziecka, praca przy komputerze lub gra na instrumentach. Leczenie obejmuje odpoczynek, unikanie czynności nasilających ból, ortezę unieruchamiającą kciuk oraz rehabilitację.
To schorzenie polega na zapaleniu i pogrubieniu pochewki ścięgna zginacza palca, co powoduje jego zatrzaskiwanie się podczas ruchu. Pacjent odczuwa ból, a palec potrafi nagle przeskoczyć z oporu do pełnego wyprostu.
Przyczyną jest najczęściej przeciążenie lub mikrourazy. W leczeniu stosuje się odciążenie, ćwiczenia rozciągające oraz – w cięższych przypadkach – zabieg chirurgiczny poszerzenia pochewki ścięgna.
Naderwanie powoduje ból, osłabienie chwytu i często widoczny siniak w miejscu urazu. Zerwanie natomiast wiąże się z całkowitą utratą możliwości poruszania palcem lub częścią dłoni, deformacją i silnym bólem.
W obu przypadkach konieczna jest szybka diagnostyka, najczęściej z użyciem USG, aby określić stopień uszkodzenia i zaplanować leczenie.
Ścięgna zginaczy znajdują się po stronie dłoniowej i odpowiadają za zginanie palców oraz chwytanie przedmiotów. Ich uszkodzenie znacznie utrudnia codzienne funkcjonowanie, np. trzymanie kubka czy pisanie.
Ścięgna prostowników leżą po stronie grzbietowej ręki i umożliwiają wyprost palców. Uszkodzenie tych struktur może powodować opadanie palca lub dłoni.
Pierwszym krokiem jest przerwanie aktywności, unieruchomienie ręki w wygodnej pozycji i schłodzenie miejsca urazu przez 10–15 minut. Warto też unieść rękę powyżej poziomu serca, aby zmniejszyć obrzęk.
W przypadku podejrzenia zerwania lub silnego naderwania należy pilnie zgłosić się do lekarza lub na SOR.
Leczenie urazów mięśni i ścięgien ręki zależy przede wszystkim od stopnia uszkodzenia.
Proces powrotu do pełnej sprawności może trwać od kilku tygodni do kilku miesięcy, a jego powodzenie w dużej mierze zależy od konsekwencji pacjenta i przestrzegania zaleceń terapeuty.
Sen jest momentem, w którym organizm intensywnie regeneruje uszkodzone tkanki, dlatego warto zadbać o to, aby ręka w nocy miała stabilne, bezpieczne ułożenie. Najważniejsza zasada to unikanie ucisku na chorą kończynę. Jeśli uraz dotyczy prawej ręki, nie kładziemy się na prawym boku, a jeśli lewej – na lewym. Ucisk mógłby nasilać ból, powodować drętwienie i ograniczać krążenie.
Rękę najlepiej ułożyć lekko uniesioną na poduszce lub wałku tak, aby znajdowała się powyżej poziomu serca. To pomaga zmniejszyć obrzęk i poprawia odpływ krwi żylnej. Jeśli lekarz lub fizjoterapeuta zalecił noszenie ortezy w nocy, warto jej używać – utrzymuje ona nadgarstek w neutralnej pozycji i zapobiega niekontrolowanym ruchom, które mogłyby nadwyrężyć gojenie się ścięgna.
Duże znaczenie ma także materac. Zbyt miękki może powodować zapadanie się ciała, co utrudnia zachowanie stabilnej pozycji, a zbyt twardy będzie wymuszał napięcie mięśni w poszukiwaniu wygody. W okresie rekonwalescencji dobrze sprawdza się materac medyczny o odpowiedniej elastyczności punktowej, np. materac SleepMed Standard lub materac SleepMed Plus. Dobór modelu warto oprzeć na przewodniku po tym, jak wybrać odpowiedni materac dla zdrowia.
Autor: Olga Rymarska
Jestem fizjoterapeutką i uważam, że to codzienne nawyki mają największe znaczenie. Zarówno w pracy z pacjentami, jak i w przestrzeni internetowej udzieliłam setki porad o śnie, postawie i codziennym ruchu. Dziś łączę doświadczenie fizjoterapeutyczne z copywritingiem medycznym, tworząc treści o zdrowiu tak, jak mówię do swoich pacjentów: prosto, konkretnie i z troską.
Materace SleepMed to produkty przeznaczone do profilaktyki wad rozwojowych układu ruchowego (mięśniowo-kostnego) oraz zdrowego snu. Producent: SleepMed. Przedstawiciel i prowadzący reklamę: ABCOMFORT Sp. z o.o.
Opublikowano: 9.09.2025
